wtorek, 1 maja 2012

Zasady zwrotu nienależnie opłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne są niezgodne z Konstytucją RP

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19.4.2012 r., syg. Akt P 41/11

19.4.2012 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne Sądu Okręgowego w Toruniu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych dotyczące zasad zwrotu nienależnie opłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 27.8.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w brzmieniu obowiązującym do dnia 19.7.2011 r., jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.


Sprawa dotyczyła konstytucyjności przepisu ustalającego pięcioletni termin przedawnienia roszczeń z tytułu nienależnie opłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, w sytuacji gdy roszczenia ZUS względem płatnika składek przedawniają się po upływie 10 lat. Artykuł 94 ust. 2 został uchylony na mocy art. 3 ustawy z 28.4.2011 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i niektórych innych ustaw, przez co z dniem 20.7.2011 r. utracił formalnie moc obowiązującą. Uchylenie art. 94 ust. 2 ustawy o świadczeniach ustawą nowelizującą nie znajduje jednak zastosowania do składek opłaconych przed 20.7.2011 r. Stąd też pomimo formalnej derogacji przepis ten nadal znajduje zastosowanie do stanu faktycznego w sprawie toczącej się przed sądem pytającym i z tej racji może być przedmiotem kontroli merytorycznej, co do jego zgodności z konstytucją.

Trybunał ustalił, że w systemie ubezpieczenia zdrowotnego, w zakresie odnoszącym się do nienależnie opłaconych składek - ZUS i płatnik (ubezpieczony) mają wspólną cechę istotną: są stronami stosunku ubezpieczenia społecznego rozliczającymi wzajemne należności. Art. 94 ust. 2 ustawy o świadczeniach, powodując brak symetrii między terminami przedawnienia roszczeń ZUS oraz płatników składek na ubezpieczenie zdrowotne prowadzi do nierównego traktowania podmiotów podobnych. Powyższy przepis Trybunał uznał za niezgodny z art. 32 ust. 1 konstytucji również z tego względu, że brak jest w nim rozwiązania umożliwiającego zawieszenie biegu terminu dochodzenia od ZUS nienależnie opłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Trybunał wskazał, że wraz z ogłoszeniem wyroku Trybunału art. 94 ust. 2 ustawy o świadczeniach nie będzie mógł stanowić postawy rozstrzygnięcia ani w sprawie zawisłej przed sądem pytającym, ani w innych sprawach dotyczących podobnych sytuacji prawnych. Sąd pytający będzie zobowiązany rozstrzygnąć kwestie zwrotu nienależnie opłaconych składek nie w oparciu o pięcioletni termin przedawnienia, lecz w oparciu o termin dziesięcioletni. Zwrotowi podlegać będą bowiem wyłącznie te składki, które - biorąc pod uwagę dziesięcioletni okres przedawnienia, nie uległy przedawnieniu przed 20 lipca 2011 r. Ponadto, sądy będą zobowiązane uwzględnić wprowadzone ustawą nowelizującą reguły odnoszące się do zawieszenia oraz przerwania biegu przedawnienia.

W pozostałym zakresie Trybunał umorzył postępowanie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Zdanie odrębne zgłosił sędzia TK Mirosław Granat.
Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.



Wyrok dostępny na stronie Trybunału Konstytucyjnego.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz